Een coöperatie is een juridische structuur die naar buiten toe werkt als een bedrijf en intern georganiseerd is als een vereniging. Aan de ene kant is het een professionele partij maar aan de andere kant heeft de hele buurt wel invloed op het bestuur. Er is een professionele partij aanwezig in de buurt die gebruikt kan worden om allerlei producten en diensten te ontwikkelen die de buurt verbeteren.
Onze hypothese is dat de aanwezigheid van een coöperatie in de buurt het ontwikkelen van koppelkansen verbeterd en versneld, omdat de coöperatie werkt voor de buurt op professioneel niveau.
Onderbouwing
De wetenschappelijke literatuur wijst uit dat professionalisering een positief effect kan hebben op burgerparticipatie op verschillende manieren, een coöperatie kan zo’n vorm van professionalisering zijn. Over het algemeen helpt professionalisering op twee vlakken: door het garanderen van duurzaamheid door middel van professionele ondersteuning en door het verstrekken van financiële middelen.
Dit eerste punt kan betekenen dat een bevoegde ambtenaar, die betaald wordt voor zijn werk en er ook meer tijd voor heeft, een belangrijke vorm kan zijn van ondersteuning en stabilisatie. Op deze manier wordt de werklast voor bepaalde ‘kartrekkers’, zoals in de hypothese ‘Actieve burgers versnellen betrokkenheid’ verlicht en kan de organisatie blijven voorbestaan, ook als deze kartrekkers wegvallen of minder betrokkenheid tonen. Daarnaast kan professionele ondersteuning er ook voor zorgen dat er niet een soort van ‘buurtelite’ ontstaat en dat er zo veel mogelijk gestreefd wordt naar inclusiviteit, zeggen Tonkens en Verhoeven op basis van hun onderzoek in Amsterdam. De onderzoekers geven nog twee andere voordelen van professionalisering in de vorm van overheidssteun: er worden verbindingen gelegd met andere (groepen) bewoners en andere initiatieven en een professionele kan helpen omgaan met bureaucratische eisen zoals vergunningen en administratie.
Uit een ander onderzoek blijkt dat burgers een gebrek aan financiële middelen als de grootste belemmering voor burgerparticipatie ervaren. Dit kan verholpen worden door steun vanuit de (lokale) overheid, maar ook door het creëren van een coöperatie. Overheidssteun in de vorm van financiële middelen ligt echter vaak gevoelig. Burgers kunnen, vaak niet onterecht, het gevoel krijgen dat aan deze steun niet vrijblijvend is en veel voorwaarden en regels vanuit de overheid met zich meebrengt. Zo wordt de burgerorganisatie dan een soort orgaan dat taken uitvoert die de overheid zelf niet voor haar rekening wil nemen. Men moet daar naast oppassen dat ambtenaren het participatieproces niet ‘kapen’ aangezien dit averechts kan werken en burgers kan ontmoedigen door hen het gevoel te geven dat ze het proces niet meer zelf in handen hebben. De juiste balans tussen zelfbeheer en professionalisering is dus soms moeilijk te vinden.
Een coöperatie zou het ideale evenwicht kunnen vormen tussen deze voor- en nadelen van professionalisering. Stabiliteit, inclusiviteit én financiële middelen kunnen gegarandeerd worden zonder dat de buurtbewoners de controle verliezen over hun project.
Andere bronnen
Bokhorst, M, Edelenbos, J., Koppenjan, J.F.M. & Oude Vrielink, M. (2015). Burgercooperaties. Speler of speelbal in de nieuwe verhoudingen tussen overheid, markt en samenleving. Bestuurskunde, 24 (2), 3-16.
Hisschemöller, M., & Sioziou, I. (2013). Boundary organisations for resource mobilisation: enhancing citizens’ involvement in the Dutch energy transition. Environmental Politics, 22(5), 792-810.
Tonkens, E. H., Verhoeven, I., Heerings, M., Kroese, G., Roggeveen, S., Hertoghs, M., … & Brouwers, A. (2012). Bewonersinitiatieven: proeftuin voor partnerschap tussen burgers en overheid. Amsterdam, the Netherlands: Pallas Publications.
Warme Wijken 